محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
44
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
در بيان خروج شاه اسماعيل شاه اسماعيل كه اين هرج و مرج را در مملكت ايران ديد ، قصد كرد به اردبيل و از آنجا به كشور گيرى پردازد . لهذا شخصى را نزد كاركيا ميرزا على والى لاهيجان فرستاده ، رخصت طلبيد و كاركيا به جهت صغر سنّ شاه اسماعيل و قلّت معاون و قوّت دشمنان ، چندان رضايتى از انتهاض شاه اسماعيل نداشت و اجازه نمىداد . شاه اسماعيل خود با كاركيا ملاقات كرد و تصميم عزم خود را معلوم نمود . لابد كاركيا تمكين كرده ، بعد از وداع به مشايعت شاه اسماعيل دو فرسخ راه پيموده و شاه اسماعيل به ديلمان رفت و از آنجا به طارم آمده ، درينجا هزار و پانصد نفر از صوفيان روم و شام در ملازمت شاه اسماعيل بودند . بعد از طارم به خلخال رفت و چندى در خلخال اقامت نموده ، آنگاه به اردبيل آمد . سلطان على بيگ چاكرلو كه از جانب الوند بيگ حاكم اردبيل بود ، براى شاه اسماعيل پيغام داد كه در اردبيل توقّف نكنيد و الّا مهيّاى جنگ باشيد . لهذا از اردبيل كوچيده ، در صفحات قرهباغ قشلاق نمود . چون زمستان تمام شد ، به اردبيل آمده ، ازينجا به طرف گنجه شتافت و پيوسته بر عدّت او مىافزود . در سال نهصد و شش [ 906 ] شاه اسماعيل با هواخواهان خود ، مصمّم جنگ [ با ] فرخ يسار شيروانشاه شد و به كنار رود كر آمده ، از آب عبور كرد و متوجه شماخى گرديد . در آن حدود ، جنگ سختى فيما بين سپاه فرّخ يسار و طرفداران شاه اسماعيل درگرفت و جانبين كوشش زياد نمودند . آخر الامر سپاه شاه اسماعيل غلبه كرده ، فرخ يسار را كشتند و فرمود جسد فرخ يسار را سوزاندند . بنابراين تمامى مملكت شيروانات به حيطهء تصرّف شاه مشار اليه در آمد و در تخت شماخى مقام گرفت . نژاد طبقهء حكم داران شيروانشاهيه را مورّخين از قرار ذيل ضبط نمودهاند : فرخ يسار بن امير خليل بن سلطان ابراهيم بن سلطان محمد كيقباد بن فرخ زاد بن مينوچهر معروف به خاقان كه از نسل انوشيروان بوده است . بعد از فرخ يسار پسرش بهرام بيگ و بعد از اندك مدتى برادرش غازى بيگ شيروانشاه شدند . در آخر همين سال كه شاه اسماعيل در حوالى باكو و گلستان گيرودارى داشت ، خبر آوردند كه امير زاده الوند با لشكر جرّار به عزم رزم از تبريز به نخجوان آمده . لهذا دست از گيرودار كشيده ، متوجه آذربايجان شد . در سال نهصد و هفت [ 907 ] بود كه شاه اسماعيل دستهاى از قشون اميرزاده الوند ميرزا را منهزم ساخت و بعد از آن در موقع شرور از چخور سعد به اردوى بزرگ الوند ميرزا رسيده ، صفوف جنگ و جدال را آراستند . لشكر شاه اسماعيل كه عبارت از هفت هزار صوفى و مرتب از ايل قاجار و استاجلو و